پسته یزد؛ راهنمای پسته‌کاری کویر، مناطق و نکات خرید

یزد را بیشتر با بادگیرها، قنات‌ها و کویر می‌شناسند، ولی این استان یکی از مناطق مهم پسته‌کاری ایران هم هست. در دشت‌های اطراف اردکان، بهاباد، بافق، مهریز و خاتم، باغ‌های پسته در شرایطی رشد می‌کنند که کمتر درختی تحملش را دارد: هوای بسیار خشک، تابستان‌های داغ و آب و خاکی که اغلب شور است. در این راهنما می‌خوانید پسته یزد چه ویژگی‌هایی دارد، کجا کشت می‌شود و موقع خرید به چه چیزهایی دقت کنید.

پسته‌کاری در کویر

درخت پسته بومی مناطق خشک است و یکی از مقاوم‌ترین درختان میوه به شوری و کم‌آبی به حساب می‌آید. همین ویژگی باعث شد در دهه‌های گذشته، بسیاری از کشاورزان یزدی که آب و خاکشان برای محصولات دیگر مناسب نبود، به سمت پسته بروند. امروز پسته در کنار انار و پنبه، یکی از محصولات اصلی کشاورزی استان است.

کشاورزی در یزد همیشه با کمبود آب همراه بوده است. قنات‌های چندصدساله‌ی این منطقه نشان می‌دهد مردمش قرن‌هاست با هر قطره‌ی آب حساب‌شده رفتار می‌کنند. همین فرهنگ امروز در باغ‌های پسته هم دیده می‌شود: بسیاری از باغ‌ها به آبیاری قطره‌ای و کم‌مصرف رو آورده‌اند.

مناطق پسته‌خیز یزد

اردکان

در شمال یزد، با دشت‌های وسیع و باغ‌های پسته‌ای که بخش مهمی از تولید استان را دارند.

بهاباد و بافق

در شرق استان، نزدیک به مرز کرمان. شرایط این مناطق به مناطق پسته‌خیز کرمان شبیه است.

مهریز و تفت

در جنوب و غرب شهر یزد، با ارتفاع بیشتر و زمستان‌های کمی سردتر.

خاتم

در جنوب استان، شامل مناطقی مثل مروست و هرات که باغ‌های پسته‌ی قابل‌توجهی دارند.

ابرکوه

در غرب استان؛ شهری که بیشتر با سرو کهنسالش شناخته می‌شود، ولی پسته‌کاری هم در آن رواج دارد.

ارقام پسته یزد

در یزد بیشتر همان ارقام تجاری رایج در ایران کشت می‌شود: اکبری، احمدآقایی، کله‌قوچی و فندقی. انتخاب رقم در هر باغ به آب، خاک و مقاومت رقم به شوری بستگی دارد. در باغ‌هایی که آب شورتری دارند، باغدارها معمولاً ارقام و پایه‌هایی را انتخاب می‌کنند که شوری را بهتر تحمل می‌کنند.

ویژگی‌های پسته یزد

• هوای بسیار خشک: رطوبت پایین هوا، احتمال کپک و برخی آفت‌ها را کم می‌کند.
• آفتاب زیاد: روزهای آفتابی طولانی به رسیدن کامل مغز کمک می‌کند.
• شوری آب و خاک: چالش اصلی پسته‌کاری یزد است و روی میزان محصول اثر دارد.
• نزدیکی به کرمان: بخشی از پسته‌ی یزد در بازارهای کرمان و رفسنجان معامله می‌شود.

زمان برداشت پسته یزد

برداشت در یزد معمولاً از اواخر مرداد شروع می‌شود و تا شهریور ادامه دارد. به‌خاطر گرمای زیاد، برخی ارقام در یزد کمی زودتر از مناطق سردتر می‌رسند. بعد از برداشت، پسته پوست‌گیری، خشک و بوجاری می‌شود و از اوایل پاییز به بازار می‌رسد.

پسته یزد در مقایسه با مناطق دیگر

برای مقایسه‌ی دقیق‌تر، راهنمای پسته کرمان، راهنمای پسته رفسنجان و راهنمای پسته دامغان را هم بخوانید.

نکات خرید پسته یزد

• منطقه را دقیق بپرسید. پسته‌ی اردکان با پسته‌ی خاتم شرایط متفاوتی داشته است.
• رقم و انس را بدانید. قیمت و کیفیت بیشتر از هر چیز به این دو بستگی دارد.
• سال برداشت را بپرسید. پسته‌ی تازه شیرین‌تر و تردتر است.
• طعم را امتحان کنید. اگر پسته طعم تلخ یا بوی نا دارد، کهنه است یا بد نگهداری شده.
• به یکدستی دقت کنید. پسته‌ی خوب بوجاری‌شده، دانه‌ی شکسته و دهن‌بست کمی دارد.

نوبیلیس و پسته یزد

پسته‌های نوبیلیس امروز از باغ‌های خودمان در جوین سبزوار است. جوین هم مثل یزد منطقه‌ای خشک است و شرایط اقلیمی‌اش برای پسته مناسب است. ما پسته‌ی یزد را به اسم پسته‌ی خودمان نمی‌فروشیم. اگر در آینده از یزد پسته تأمین کنیم، منطقه را روی همان محصول می‌نویسیم. فعلاً برای خرید پسته‌ی تازه و دستچین، پسته اکبری، پسته احمدآقایی، پسته شور و پسته خام نوبیلیس را ببینید.

سؤال‌های رایج درباره پسته یزد

پسته یزد خوب است؟

یزد باغ‌های پسته‌ی خوبی دارد و کیفیت هر محصول به رقم، باغ و نحوه‌ی فرآوری بستگی دارد، نه فقط به اسم استان.

پسته یزد با پسته کرمان فرق دارد؟

اقلیم دو استان شبیه است و ارقام هم تقریباً یکی است. تفاوت اصلی در شرایط هر باغ، به‌خصوص کیفیت آب، است.

کدام شهرهای یزد پسته دارند؟

اردکان، بهاباد، بافق، مهریز، تفت، خاتم و ابرکوه از مناطق اصلی‌اند.

این مطلب بخشی از راهنمای جامع پسته ایرانی است؛ برای آشنایی با همه‌ی ارقام، مناطق، انس، قیمت و نکات خرید، آن را هم بخوانید.